Ẹ̀gbẹ́ tí a mọ̀ sí egungun ìsàlẹ̀, jẹ́ egungun sesamoid tí a ṣe ní ìṣàn quadriceps, ó sì tún jẹ́ egungun sesamoid tí ó tóbi jùlọ nínú ara. Ó tẹ́jú, ó sì dàbí ewébẹ̀, ó wà lábẹ́ awọ ara, ó sì rọrùn láti mọ̀. Egungun náà fẹ̀ ní òkè, ó sì tọ́ka sí ìsàlẹ̀, pẹ̀lú iwájú líle àti ẹ̀yìn dídán. Ó lè gbéra sókè àti sísàlẹ̀, òsì àti ọ̀tún, ó sì dáàbò bo oríkèé orúnkún. Ẹ̀yìn patella náà mọ́lẹ̀, ó sì ní cartilage, ó so mọ́ ojú patellar ti femur. Iwájú náà rí gágá, tendon quadriceps náà sì kọjá nínú rẹ̀.
Àrùn Patellar chondromalacia jẹ́ àrùn oríkèé orúnkún tó wọ́pọ̀. Nígbà àtijọ́, àrùn yìí wọ́pọ̀ láàárín àwọn àgbàlagbà àti àwọn àgbàlagbà. Ní báyìí, pẹ̀lú bí eré ìdárayá àti ìlera ṣe gbajúmọ̀, àrùn yìí tún ní ìṣẹ̀lẹ̀ tó pọ̀ láàárín àwọn ọ̀dọ́.
I. Kí ni ìtumọ̀ àti ohun tó ń fa àrùn chondromalacia patella?
Chondromalacia patellae (CMP) jẹ́ àrùn osteoarthritis oríkèé ara tí ó máa ń fa ìbàjẹ́ onígbà pípẹ́ sí ojú ilẹ̀ cartilage patellar, èyí tí ó máa ń fa wíwú cartilage, fífọ́, fífọ́, ìfọ́, àti ìtújáde. Níkẹyìn, cartilage condyle femoral mìíràn náà máa ń ní àwọn ìyípadà àrùn kan náà. Ìtumọ̀ tòótọ́ ti CMP ni: ìyípadà àrùn kan wà nínú rírọ̀ cartilage patellar, àti ní àkókò kan náà, àwọn àmì àrùn bíi ìrora patellar, ìró ìfọ́ patellar, àti atrophy quadriceps wà.
Nítorí pé cartilage articular kò ní ìlera iṣan, ìlànà ìrora tí chondromalacia ń fà kò tíì yéni. CMP jẹ́ àbájáde àpapọ̀ àwọn ipa tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ nǹkan ń ní. Oríṣiríṣi àwọn ohun tó ń fa ìyípadà nínú titẹ oríkèé patellofemoral jẹ́ àwọn ohun tó ń fa ìta, nígbà tí àwọn ìṣesí ara-ẹni, ìdààmú cartilage, àti àwọn ìyípadà nínú titẹ inú ara jẹ́ àwọn ohun tó ń fa chondromalacia patellae nínú ara.
II.Apá pàtàkì jùlọ nínú chondromalacia patellae ni àwọn àyípadà pàtó nínú àrùn náà. Nítorí náà, láti ojú ìwòye àwọn àyípadà nínú àrùn náà, báwo ni a ṣe ń ṣe àkójọpọ̀ chondromalacia patellae?
Insall ṣàlàyé àwọn ìpele àrùn mẹ́rin ti CMP: ìpele Kìíní ni rírọ̀ cartilage tí ó ń fà tí ó ń fa wiwu, ìpele Kejì jẹ́ nítorí àwọn ìfọ́ ní agbègbè tí ó ti rọ̀, ìpele Kẹta ni pípa cartilage articular; ìpele Kẹrin tọ́ka sí àwọn ìyípadà tí ó ń fà ti osteoarthritis àti ìfarahàn egungun subchondral lórí ojú articular.
Ètò ìṣàyẹ̀wò Outerbridge wúlò jùlọ fún ṣíṣe àyẹ̀wò àwọn èèmọ́ patellar articular cartilage lábẹ́ ìwòran tààrà tàbí arthroscopy. Ètò ìṣàyẹ̀wò Outerbridge nìyí:
Ipele I: Awọn cartilage articular nikan ni a rọ (awọn cartilage ti a ti pa). Eyi maa n nilo esi ifọwọkan pẹlu ohun elo ayẹwo tabi ohun elo miiran lati ṣe ayẹwo.
Ipele Kejì: Àbùkù díẹ̀ tí kò ju 1.3 cm (0.5 in) lọ ní ìwọ̀n ila opin tàbí tí ó dé egungun subchondral.
Ipele Kẹta: Ipin cartilage tobi ju 1.3 cm (1/2 inches) ni iwọn ila opin o si na si egungun subchondral.
Ipele Kẹrin: Ifihan egungun subchondral.
III. Àìsàn àti ìpele ìpele náà ṣe àfihàn kókó chondromalacia patella. Nítorí náà, kí ni àwọn àmì àti àyẹ̀wò tó ṣe pàtàkì jùlọ fún ṣíṣe àyẹ̀wò chondromalacia patella?
Àyẹ̀wò náà dá lórí ìrora tó wà lẹ́yìn àrùn patella, èyí tí àyẹ̀wò patellar grinding àti àyẹ̀wò squat ẹsẹ̀ kan ṣoṣo ló ń fà. Ó yẹ kí a fiyèsí bóyá ìpalára meniscus àti àrùn oríkèé ara ló wà. Síbẹ̀síbẹ̀, kò sí ìbáṣepọ̀ láàárín bí àrùn patellar chondromalacia ṣe le tó àti àwọn àmì àrùn oríkèé ẹ̀yìn. MRI jẹ́ ọ̀nà ìwádìí tó péye jù.
Àmì tó wọ́pọ̀ jùlọ ni ìrora díẹ̀ lẹ́yìn àrùn patella àti nínú orúnkún, èyí tó máa ń burú sí i lẹ́yìn ìsapá tàbí gígun òkè tàbí sọ̀kalẹ̀ àtẹ̀gùn.
Àyẹ̀wò ara fi hàn pé ó rọrùn gan-an nínú patella, peripatella, patellar margin àti posterior patella, èyí tí ó lè wà pẹ̀lú ìrora patellar slipping àti ìró ìfọ́rígbárí patellar. Ó ṣeé ṣe kí ìfọ́rígbárí àti quadriceps atrophy wà. Ní àwọn ọ̀ràn líle koko, ìfọ́rígbárí àti ìfàsẹ́yìn orúnkún dínkù, aláìsàn kò sì le dúró lórí ẹsẹ̀ kan. Nígbà ìdánwò ìfúnpọ̀ patellar, ìrora líle wà lẹ́yìn patella, èyí tí ó ń fi hàn pé patellar articular cartilage ti bàjẹ́, èyí tí ó ṣe pàtàkì nínú àyẹ̀wò. Àyẹ̀wò ìpayà sábà máa ń jẹ́ rere, ìdánwò squat sì jẹ́ rere. Nígbà tí orúnkún bá yípo 20° sí 30°, tí ìwọ̀n ìṣípo inú àti òde ti patella bá ju 1/4 ti transverse diameter ti patella lọ, ó ń fi hàn pé patellar subluxation ni a ń lò. Wíwọ̀n igun Q ti ìfọ́rígbá ...
Àyẹ̀wò ìrànlọ́wọ́ tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé jùlọ ni MRI, èyí tó ti rọ́pò arthroscopy díẹ̀díẹ̀ tó sì di ọ̀nà tí kò lè fa ìpalára àti tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé ti CMP. Àwọn àyẹ̀wò àwòrán máa ń dojúkọ àwọn pàrámítà wọ̀nyí: gíga patellar (Caton index, PH), igun groove femoral trochlear (FTA), ìpíndọ́gba ojú ilẹ̀ ti femoral trochlear (SLFR), igun fit patellar (PCA), igun títẹ̀ patellar (PTA), lára èyí tí PH, PCA, àti PTA jẹ́ àwọn pàrámítà oríkèé tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé fún àyẹ̀wò ìtọ́jú CMP ní ìbẹ̀rẹ̀.
A lo X-ray àti MRI láti wọn gíga patellar (Caton index, PH): a. Axial X-ray ní ipò dídúró tí ó ní ìwọ̀n pẹ̀lú orúnkún tí a yí ní 30°, b. MRI wà ní ipò pẹ̀lú orúnkún tí a yí ní 30°. L1 ni igun ìtẹ̀sí patellar, èyí tí ó jẹ́ ijinna láti ibi tí ó rẹlẹ̀ jùlọ ti ojú ìsopọ̀ patellofemoral sí igun iwájú ti contour tibial plateau, L2 ni gígùn ojú ìsopọ̀ patellofemoral, àti Caton index = L1/L2.
A fi X-ray àti MRI wọn igun ihò trochlear femoral àti igun ìtẹ́ patellar (PCA): a. Axial X-ray pẹ̀lú orúnkún tí a yí ní 30° ní ipò ìdúró tí ó ń ru ìwúwo; b. MRI pẹ̀lú orúnkún tí a yí ní 30°. Igun ihò trochlear femoral jẹ́ ti ìlà méjì, èyí ni ojú ibi tí ó rẹlẹ̀ jùlọ A ti ihò trochlear femoral, ojú ibi tí ó ga jùlọ C ti ojú ibi tí ó wà ní medial trochlear articular, àti ojú ibi tí ó ga jùlọ B ti ojú ibi tí ó wà ní lateral trochlear articular. ∠BAC ni igun ihò trochlear femoral. A fa igun ihò trochlear femoral sórí àwòrán axial ti patella, lẹ́yìn náà a fa bisector AD ti ∠BAC. Lẹ́yìn náà, a fa ìlà tí ó tààrà AE láti ojú ibi tí ó sàlẹ̀ jùlọ A ti ihò trochlear femoral gẹ́gẹ́ bí orísun láti ojú ibi tí ó sàlẹ̀ jùlọ E ti ojú ibi tí ó wà ní patellar. Igun láàárín ìlà tí ó tààrà AD àti AE (∠DAE) ni igun ìtẹ́ patellar.
A lo X-ray àti MRI láti wọn igun títẹ̀ patellar (PTA): a. X-ray Axial ní ipò dídúró tí ó ní ìwọ̀n pẹ̀lú orúnkún títẹ̀ ní 30°, b. MRI ní ipò pẹ̀lú orúnkún títẹ̀ ní 30°. Igun títẹ̀ patellar ni igun láàárín ìlà tí ó so àwọn ojú ibi gíga jùlọ ti àwọn condyles femoral medial àti lateral àti transverse axis ti patella pọ̀, ìyẹn ∠ABC.
Ó ṣòro láti ṣe àyẹ̀wò CMP ní ìpele ìbẹ̀rẹ̀ títí di ìgbà tí ó bá ti dé, nígbà tí pípadánù cartilage tó pọ̀, pípadánù ààyè oríkèé, àti sclerosis egungun subchondral àti àwọn àyípadà cystic bá farahàn. Arthroscopy lè ṣe àyẹ̀wò tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé nítorí pé ó pèsè ìwòran tó dára nípa patellofemoral joint; síbẹ̀síbẹ̀, kò sí ìbáṣepọ̀ tó ṣe kedere láàárín bí patellar chondromalacia ṣe le tó àti bí àwọn àmì àrùn náà ṣe le tó. Nítorí náà, àwọn àmì wọ̀nyí kò yẹ kí ó jẹ́ àmì fún arthroscopy. Ní àfikún, arthrography, gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà ìwádìí àti ọ̀nà ìtọ́jú, ni a sábà máa ń lò ní àwọn ìpele tó ti dé iwájú nínú àrùn náà. MRI jẹ́ ọ̀nà ìwádìí tí kò ní ìfagbára tí ó ń ṣèlérí agbára àrà ọ̀tọ̀ láti ṣàwárí àwọn ìpalára cartilage àti àwọn ìyípadà inú cartilage kí a tó rí pípadánù cartilage morphological sí ojú.
IV. Chondromalacia patellae le jẹ atunṣe tabi o le lọ si patellofemoral arthritis. Itọju to munadoko yẹ ki o fun ni ni kiakia ni awọn ipele ibẹrẹ ti arun naa. Nitorinaa, kini itọju to ṣe deede ni?
A gbagbọ́ pe ni ipele ibẹrẹ (ipele I si II), cartilage patellar si tun ni agbara lati tunṣe, ati pe itọju ti ko ni iṣẹ-abẹ to munadoko yẹ ki o ṣe. Eyi pẹlu idinku iṣẹ tabi isinmi, ati lilo awọn oogun egboogi-iredodo ti kii ṣe sitẹriodu nigbati o ba jẹ dandan. Ni afikun, o yẹ ki a gba awọn alaisan niyanju lati ṣe adaṣe labẹ abojuto oniwosan ara lati fun iṣan quadriceps lagbara ati mu iduroṣinṣin apapọ orunkun pọ si.
Ó ṣe pàtàkì láti kíyèsí pé nígbà tí a bá ń gbé ara wa ní ìdúró, a sábà máa ń lo àwọn ohun èlò ìdènà orúnkún tàbí àwọn ohun èlò ìdènà orúnkún, a sì máa ń yẹra fún fífi pílásítà pamọ́ bí ó ti ṣeé ṣe tó, nítorí pé ó lè fa ìpalára sí cartilage articular ní irọ̀rùn; bó tilẹ̀ jẹ́ pé ìtọ́jú ìdènà le dín àwọn àmì àrùn kù, a kò gbọdọ̀ lo àwọn hómónù tàbí kí a lò wọ́n díẹ̀díẹ̀, nítorí wọ́n ń dí ìṣẹ̀dá glycoproteins àti collagen lọ́wọ́, wọ́n sì ń nípa lórí àtúnṣe cartilage; nígbà tí wíwú àti ìrora oríkèé bá ń burú sí i lójijì, a lè lo àwọn ohun èlò ìdènà yìnyín, a sì lè lo àwọn ohun èlò ìtọ́jú ara àti àwọn ohun èlò ìgbóná lẹ́yìn wákàtí mẹ́rìnlélógójì.
V. Nínú àwọn aláìsàn tí wọ́n wà ní ìpele ìkẹyìn, agbára àtúnṣe ti cartilage articular kò dára, nítorí náà ìtọ́jú oníwọ̀ntúnwọ̀nsì kì í sábà ṣiṣẹ́ dáadáa, a sì nílò ìtọ́jú iṣẹ́ abẹ. Kí ni ìtọ́jú iṣẹ́ abẹ ní nínú?
Àwọn àmì ìṣẹ́-abẹ náà ni: lẹ́yìn oṣù mélòókan ti ìtọ́jú tó le koko, ìrora patellar ṣì wà; tí àbùkù bá wà nínú ìbímọ tàbí tí a ti rí, a lè gbé ìtọ́jú iṣẹ́-abẹ yẹ̀ wò. Tí àbùkù cartilage Outerbridge III-IV bá ṣẹlẹ̀, àbùkù náà kò lè kún fún cartilage articular gidi. Ní àkókò yìí, fífá ibi tí cartilage ti bàjẹ́ pẹ̀lú àpọ̀jù onígbà pípẹ́ kò lè dènà ìbàjẹ́ ojú ilẹ̀ articular.
Àwọn ọ̀nà iṣẹ́ abẹ náà ní:
(1) Iṣẹ́ abẹ arthroscopic jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọ̀nà tó munadoko láti ṣe àyẹ̀wò àti ìtọ́jú chondromalacia patella. Ó lè ṣe àkíyèsí àwọn ìyípadà nínú ojú cartilage lábẹ́ awò microscope. Ní àwọn ọ̀ràn díẹ̀, àwọn ọgbẹ́ ìfọ́ kékeré lórí cartilage patellar articular ni a lè fọ́ láti mú kí àtúnṣe náà sunwọ̀n síi.
(2) ìdúró ìdúró ìgbẹ́ẹ́gbẹ́ẹ́ ti ẹ̀gbẹ́; (3) ìyípadà ìgbẹ́ẹ́gbẹ́ẹ́ ti ẹ̀gbẹ́ẹ́gbẹ́. A ṣe iṣẹ́ abẹ yìí fún àwọn aláìsàn tí wọ́n ní ìbàjẹ́ kékeré láti mú kí àtúnṣe ìgbẹ́ẹ́gbẹ́ẹ́gbẹ́ náà sunwọ̀n síi; (4) ìyípadà ìgbẹ́ẹ́gbẹ́ẹ́ ti ẹ̀ ...
Àkókò ìfìwéránṣẹ́: Oṣù kọkànlá-15-2024
