Àwọn ìpalára ẹsẹ̀ jẹ́ ìpalára eré ìdárayá tó wọ́pọ̀ tó máa ń wáyé nínú nǹkan bí 25% àwọn ìpalára egungun, pẹ̀lú àwọn ìpalára ligament lateral collateral (LCL) tó wọ́pọ̀ jùlọ. Tí a kò bá tọ́jú àìsàn tó le gan-an ní àkókò, ó rọrùn láti fa ìfọ́ ara lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan, àwọn ọ̀ràn tó le jù bẹ́ẹ̀ lọ yóò sì ní ipa lórí iṣẹ́ oríkèé ẹsẹ̀. Nítorí náà, ó ṣe pàtàkì láti ṣe àyẹ̀wò àti tọ́jú àwọn ìpalára àwọn aláìsàn ní ìpele ìbẹ̀rẹ̀. Àpilẹ̀kọ yìí yóò dojúkọ àwọn ọgbọ́n ìwádìí ti àwọn ìpalára ligament lateral collateral ti oríkèé ẹsẹ̀ láti ran àwọn oníṣègùn lọ́wọ́ láti mú kí ìpele ìwádìí wọn sunwọ̀n síi.
I. Ìṣẹ̀dá ara
Lẹ́mbà talofibular iwájú (ATFL): tí a tẹ́, tí a so mọ́ kápsù ẹ̀gbẹ́, tí ó bẹ̀rẹ̀ sí í bẹ̀rẹ̀ sí í jẹ́ kí ó wà ní iwájú àti tí ó parí sí ara talus.
Lígamọ́ Calcaneofibular (CFL): onírun okùn, tí ó bẹ̀rẹ̀ láti iwájú ààlà malleolus tí ó wà ní apá òkèèrè tí ó sì parí ní calcaneus.
Lẹ́mbà talofibular ẹ̀yìn (PTFL): Ó bẹ̀rẹ̀ láti orí ojú àárín ti malleolus ẹ̀gbẹ́ àti òpin sí àárín talus.
ATFL nìkan ló fa ìpalára tó tó 80%, nígbà tí ATFL pẹ̀lú ìpalára CFL jẹ́ 20%.
Àwòrán onípele àti àwòrán anatomiki ti ligament àtìlẹ́yìn ẹ̀gbẹ́ ti isẹpo kokosẹ
II. Ọ̀nà ìpalára
Àwọn ìpalára tí ó wà ní ìsàlẹ̀: ligament talofibular iwájú
ìpalára ìfàsẹ́yìn: ìfàsẹ́yìn calcaneofibular
III. Ṣíṣàyẹ̀wò ìpalára
Ipele I: ìfúnpọ̀ ligament, àìsí ìfọ́ ligament tí a lè rí, wíwú tàbí rírọ̀ díẹ̀, àti àìsí àmì pípadánù iṣẹ́;
Ipele Kejì: ìfọ́ apá kan ti ìsopọ̀mọ́ra, ìrora díẹ̀, wíwú, àti ìrọ̀rùn, àti àìlera díẹ̀ ti iṣẹ́ oríkèé;
Ipele Kẹta: iṣan naa ti ya patapata o si padanu iwa-rere rẹ, pẹlu wiwu pataki, ẹjẹ ati rirọ, pẹlu pipadanu iṣẹ ṣiṣe ati awọn ifihan ti iduroṣinṣin ti awọn apa.
IV. Àyẹ̀wò ìṣègùn Àyẹ̀wò àpótí iwájú
A fi orúnkún rẹ̀ rọ̀, a sì gbé e kalẹ̀ fún aláìsàn, a sì fi ọwọ́ kan gbé tibia náà sí ipò rẹ̀, a sì fi ọwọ́ kejì gbé ẹsẹ̀ náà síwájú lẹ́yìn gìgísẹ̀.
Tabi ki a da alaisan duro tabi joko pelu orokun ti a tẹ ni iwọn 60 si 90, ki igigirisẹ naa si ilẹ, ki a si fi titẹ ẹhin si ori tibia ti o wa ni apa oke.
Àbájáde rere kan sọ àsọtẹ́lẹ̀ pé ìfọ́ ti iṣan talofibular iwájú yóò fọ́.
Idanwo wahala iyipada
A ti da ẹsẹ̀ tó súnmọ́ ibi tí ó súnmọ́ ibi náà dúró, a sì fi ìdààmú varus sí ẹsẹ̀ ẹsẹ̀ láti ṣe àyẹ̀wò igun títẹ́ talus.
Ní ìfiwéra pẹ̀lú apá kejì, >5° jẹ́ rere lọ́nà tí ó ṣe kedere, àti >10° jẹ́ rere; tàbí apá kan >15° jẹ́ rere.
Àsọtẹ́lẹ̀ rere kan nípa ìfọ́ ligament calcaneofibular.
Àwọn ìdánwò àwòrán
X-ray ti awọn ipalara ere idaraya kokosẹ ti o wọpọ
Àwọn ìtànṣán X kò ní èròjà tó dára, àmọ́ MRI fi omijé àwọn ligaments talofibular àti calcaneofibular hàn.
Àwọn Àǹfààní: X-ray ni àṣàyàn àkọ́kọ́ fún àyẹ̀wò, èyí tí ó rọrùn tí ó sì jẹ́ ti owó; A ń ṣe àyẹ̀wò bí ìpalára náà ṣe pọ̀ tó nípa ṣíṣe àyẹ̀wò bí ìtẹ̀sí talus ṣe rí. Àwọn Àléébù: Àìsí ìfarahàn àwọn àsopọ̀ ara rírọ̀, pàápàá jùlọ àwọn ẹ̀yà ara tí ó ṣe pàtàkì fún mímú ìdúróṣinṣin àwọn oríkèé ara ṣiṣẹ́.
MRI
Àwòrán 1. Ipò tí ó yípo 20° fi ligament talofibular iwájú tí ó dára jùlọ hàn (ATFL); Àwòrán 2. Ìlà Azimuth ti ATFL scan
Àwọn àwòrán MRI ti onírúurú ìpalára ligament talofibular iwájú fihàn pé: (A) ìfúnpọ̀ ligament talofibular iwájú àti wíwú; (B) yíya ligament talofibular iwájú; (C) ìfọ́ ligament talofibular iwájú; (D) Ìpalára ligament talofibular iwájú pẹ̀lú ìfọ́ avulsion.
Àwòrán 3. Ipò tí ó dúró sí -15° fi ligament calcaneofibular tí ó dára jùlọ hàn (CFI);
Àwòrán 4. Àwòrán azimuth ti CFL
Yíya patapata ti iṣan calcaneofibular
Àwòrán 5: Ìwòye coronal fi ligament talofibular posterior (PTFL) tó dára jùlọ hàn;
Àwòrán 6: Àwòrán PTFL azimuth
Yíya apakan ti iṣan talofibular lẹhin
Ìpele àyẹ̀wò:
Kilasi I: Ko si ibajẹ;
Ipele Kejì: ìfọ́ ligament, ìtẹ̀síwájú ìrísí tó dára, kíkún àwọn ligaments, àìtó ìfaradà, wíwú àwọn àsopọ tó yí wọn ká;
Ipele Kẹta: ìrísí ligament tí kò pé, dídínkù tàbí ìdàrúdàpọ̀ díẹ̀ nínú ìtẹ̀síwájú ìrísí, sísanra àwọn ligaments, àti ìdàgbàsókè àmì;
Ipele Kẹrin: idalọwọduro pipe ti ilosiwaju ligament, eyiti o le wa pẹlu awọn fifọ fifa, sisanra ti awọn ligaments, ati ilosoke ifihan agbara agbegbe tabi itankale.
Àwọn Àǹfààní: Ìwọ̀n gíga fún àwọn àsopọ rírọ̀, àkíyèsí kedere ti àwọn irú ìpalára ligament; Ó lè fi ìbàjẹ́ cartilage hàn, ìpalára egungun, àti ipò gbogbogbò ti ìpalára àpapọ̀.
Àwọn Àléébù: Kò ṣeé ṣe láti mọ bóyá ìfọ́ egungun àti ìbàjẹ́ cartilage apá ti bàjẹ́; Nítorí ìṣòro ìsopọ̀ kokosẹ̀, iṣẹ́ àyẹ̀wò kò ga; Ó gbowólórí, ó sì ń gba àkókò.
Ultrasound igbohunsafẹfẹ giga
Àwòrán 1a: Ìpalára ìsopọ̀ talofibular iwájú, ìyapa díẹ̀; Àwòrán 1b: Ìsopọ̀ talofibular iwájú ti ya pátápátá, ìkùkù náà ti di líle, a sì rí ìfọ́ omi ńlá kan ní àlàfo iwájú iwájú.
Àwòrán 2a: Ìpalára ìsopọ̀ Calcaneofibular, ìyà díẹ̀; Àwòrán 2b: Ìpalára ìsopọ̀ Calcaneofibular, ìfọ́ pátápátá
Àwòrán 3a: Lẹ́mbà talofibular iwájú tó wọ́pọ̀: àwòrán ultrasound tó ń fi ìrísí hypoechoic onígun mẹ́ta tó wọ́pọ̀ hàn; Àwòrán 3b: Lẹ́mbà calcaneofibular tó wọ́pọ̀: Ìrísí echogenic tó wọ́pọ̀ àti tó nípọn lórí àwòrán ultrasound
Àwòrán 4a: Ìya apakan ti ligament talofibular iwaju lori aworan olutirasandi; Àwòrán 4b: Ìya patapata ti ligament calcaneofibular lori aworan olutirasandi
Ìpele àyẹ̀wò:
ìkọlù: àwọn àwòrán ohùn fi ìrísí ara hàn, àwọn ligaments tó nípọn àti wíwú; Ìyà díẹ̀: Wíwú wà nínú ligament, ìdàrúdàpọ̀ àwọn okùn kan wà nígbà gbogbo, tàbí àwọn okùn náà ti di díẹ̀ ní agbègbè. Àwọn ìwòran oníyípadà fihàn pé ìfúnpọ̀ ligament náà ti di aláìlera gidigidi, àti pé ligament náà ti di díẹ̀, ó sì ń pọ̀ sí i, àti pé rírọ̀ tí ó ń dínkù nígbà tí ó bá ṣẹlẹ̀ sí valgus tàbí varus.
Yíya pípé: ligament tí ó ní ìdádúró pátápátá àti tí ó ń bá a lọ pẹ̀lú ìyàsọ́tọ̀ jíjìn, dynamic scan fihàn pé kò sí ìfúnpọ̀ ligament tàbí ìyapa tí ó pọ̀ sí i, àti nínú valgus tàbí varus, ligament náà ń lọ sí ìpẹ̀kun kejì, láìsí ìrọ̀rùn kankan àti pẹ̀lú oríkèé tí ó tútù.
Àwọn Àǹfààní: owó díẹ̀, ó rọrùn láti ṣiṣẹ́, kò ní ṣe ìpalára; A fi ìṣètò díẹ̀ ti ìpele kọ̀ọ̀kan ti àsopọ abẹlẹ̀ hàn kedere, èyí tí ó ṣe ìrànlọ́wọ́ fún wíwo àwọn àbùkù àsopọ egungun. Àyẹ̀wò apá àìdánimọ̀, gẹ́gẹ́ bí bẹ́líìtì ligament láti tọ́pasẹ̀ gbogbo ilana ti ligament, a ṣe àlàyé ibi tí ìpalára ligament ti wáyé, a sì ṣe àkíyèsí ìfúnpọ̀ ligament àti àwọn ìyípadà morphological ní ṣíṣẹ̀dá.
Àwọn Àléébù: ìpele ìrọ̀rùn tó kéré sí ti àsopọ onírẹ̀lẹ̀ ní ìfiwéra pẹ̀lú MRI; Gbẹ́kẹ̀lé iṣẹ́ ìmọ̀ ẹ̀rọ ọ̀jọ̀gbọ́n.
Ṣíṣàyẹ̀wò Arthroscopy
Àwọn Àǹfààní: Ṣàkíyèsí ìrísí malleolus lateral àti hind foot tààrà (bíi ìsopọ̀ tala inferior, anterior talofibular ligament, calcaneofibular ligament, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ) láti ṣe àyẹ̀wò ìdúróṣinṣin àwọn ligaments náà kí o sì ran oníṣẹ́ abẹ lọ́wọ́ láti mọ ètò iṣẹ́ abẹ náà.
Àìníláárí: Ó lè fa àwọn ìṣòro bíi ìbàjẹ́ iṣan ara, àkóràn, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Ó jẹ́ ìwọ̀n pàtàkì fún ṣíṣe àyẹ̀wò àwọn ìpalára ìsopọ̀mọ́ra, a sì ń lò ó fún ìtọ́jú àwọn ìpalára ìsopọ̀mọ́ra.
Àkókò ìfìwéránṣẹ́: Oṣù Kẹsàn-29-2024
